महाराष्ट्रात शेतकरी मित्रांची मोठी भरती : शेतकऱ्यांपर्यंत आधुनिक शेती तंत्रज्ञान, कृषी योजना आणि सरकारी उपक्रमांची माहिती गावपातळीवर पोहोचवण्यासाठी ‘शेतकरी मित्र’ ही भूमिका महत्त्वाची ठरणार आहे. आत्मा (ATMA) योजनेअंतर्गत सन 2026-27 साठी राज्यात एकूण 11,587 शेतकरी मित्र निवडण्याचे लक्ष्य निश्चित करण्यात आले आहे.

शेतकरी मित्रांची निवड का केली जाणार?

शेतकरी आणि कृषी विभाग यांच्यात गावपातळीवर प्रभावी समन्वय निर्माण व्हावा, तसेच शेतकऱ्यांना शेतीविषयक माहिती योग्य वेळी मिळावी, हा या उपक्रमामागील प्रमुख उद्देश आहे.

शेतकरी मित्रांच्या माध्यमातून आधुनिक कृषी तंत्रज्ञान, नैसर्गिक शेती, विविध शासकीय योजना आणि कृषी विभागाच्या उपक्रमांचा प्रचार-प्रसार करण्यावर भर दिला जाणार आहे. उपलब्ध माहितीनुसार राज्यातील 11,587 शेतकरी मित्रांची निवड करण्याचे लक्ष्य ठेवण्यात आले आहे.

दरमहा ₹1,500 मानधन

शेतकरी मित्र म्हणून निवड झालेल्या व्यक्तीस दरमहा ₹1,500 मानधन देय राहणार आहे. म्हणजेच वर्षभरात एकूण ₹18,000 मानधन मिळू शकते.

मानधनाची रक्कम कामाच्या आढाव्यानंतर टप्प्याटप्प्याने देण्याची तरतूद आहे. शेतकरी मित्रांना प्रवासखर्च किंवा इतर स्वतंत्र भत्ते देण्याची तरतूद नसल्याचे मार्गदर्शक माहितीत नमूद आहे.

शेतकरी मित्र होण्यासाठी पात्रता

उपलब्ध मार्गदर्शक माहितीनुसार शेतकरी मित्रासाठी पुढील पात्रता महत्त्वाची आहे:

• उमेदवाराचे वय किमान 25 आणि कमाल 60 वर्षे असावे.
• संबंधित कार्यक्षेत्रातील गावाचा रहिवासी आणि शेतकरी असणे आवश्यक आहे.
• किमान 12वी उत्तीर्ण असणे आवश्यक आहे.
• सोशल मीडिया हाताळण्याचे प्राथमिक ज्ञान असणे अपेक्षित आहे.
• कृषी क्षेत्रात रस आणि आधुनिक तंत्रज्ञानाचा प्रसार करण्याची तयारी असणे आवश्यक आहे.
• उमेदवाराविरुद्ध संबंधित प्रकारचा फौजदारी गुन्हा दाखल नसावा.
• कृषी विभागाच्या कामासाठी दररोज किमान 2 तास देणे अपेक्षित आहे.

महिलांनाही संधी

शेतकरी मित्रांच्या निवड प्रक्रियेत महिलांचा 30 टक्के सहभाग ठेवण्याची तरतूद असल्याचे उपलब्ध मार्गदर्शक माहितीत नमूद आहे. त्यामुळे ग्रामीण भागातील महिला शेतकऱ्यांनाही या उपक्रमातून सहभागी होण्याची संधी मिळणार आहे.

शेतकरी मित्रांची प्रमुख कामे कोणती?

शेतकरी मित्रांना गावातील शेतकऱ्यांशी संपर्क ठेवून कृषी विभागाच्या विविध उपक्रमांमध्ये मदत करावी लागणार आहे.

त्यांच्या प्रमुख कामांमध्ये पुढील बाबींचा समावेश आहे:

• कृषी विभागाच्या विविध योजनांची शेतकऱ्यांना माहिती देणे.
• शेतकरी गटांची निर्मिती करण्यासाठी सहकार्य करणे.
• FIG, CIG आणि FSG यांसारख्या शेतकरी गटांच्या निर्मितीस मदत करणे.
• शेतकरी गटांचे सर्वेक्षण, क्षमता बांधणी आणि मूल्यांकन यामध्ये सहकार्य करणे.
• नैसर्गिक शेतीचा गावपातळीवर प्रचार व प्रसार करणे.
• शेतीशाळांसाठी लाभार्थी निवडण्यास आणि शेतीशाळा आयोजित करण्यास मदत करणे.
• ग्रामसभांमध्ये सहभागी होऊन कृषी व कृषी संलग्न विभागांच्या योजनांची माहिती देणे.
• आधुनिक कृषी तंत्रज्ञान आणि कृषीविषयक माहिती शेतकऱ्यांपर्यंत पोहोचवणे.
• कृषी विभागाच्या मोहिमा, डिजिटल शेतीशाळा आणि इतर कार्यक्रमांचा प्रचार करणे.
• शेतकरी प्रशिक्षणाच्या आयोजनासाठी आवश्यक सहकार्य करणे.
• तालुका कृषी अधिकाऱ्यांकडून आयोजित बैठकींना उपस्थित राहणे.
• आत्मा योजनेंतर्गत प्रात्यक्षिकांच्या नोंदी ठेवण्यास सहकार्य करणे.
• आपल्या कार्यक्षेत्रात शेतकरी सुविधा केंद्र उभारण्यास मदत करणे.

 मूल्यांकन 125 गुणांवर

शेतकरी मित्रांच्या कामगिरीचे वार्षिक मूल्यांकन केले जाणार आहे. यासाठी एकूण 125 गुण ठेवण्यात आले असून त्यापैकी 100 गुण तांत्रिक कामांसाठी आणि 25 गुण उल्लेखनीय किंवा नाविन्यपूर्ण कामासाठी आहेत.

शेतीशाळेतील सहभाग, शेतकरी गटांची निर्मिती, सर्वेक्षण, ग्रामसभेतील सहभाग आणि निश्चित केलेल्या उद्दिष्टांच्या तुलनेत केलेली कामगिरी यांसारख्या बाबींचा मूल्यांकनात विचार केला जाणार आहे.

उपलब्ध मार्गदर्शक माहितीनुसार पुढील वर्षासाठी सेवा सुरू ठेवण्यासाठी किमान 75 गुण मिळवणे महत्त्वाचे आहे.

दर तीन महिन्यांनी कामाचा आढावा

शेतकरी मित्रांच्या कामाचा नियमित आढावा घेतला जाणार आहे. दर तीन महिन्यांनी बैठकीत मागील कालावधीतील कामाचा आढावा घेऊन पुढील तीन महिन्यांसाठी आवश्यक कामांचे उद्दिष्ट निश्चित केले जाईल.

कामगिरीच्या अहवालाचा विचार करून पुढील मानधनाची प्रक्रिया केली जाईल.

निवड झाल्यानंतर प्रशिक्षण

निवड झालेल्या शेतकरी मित्रांना आवश्यक प्रशिक्षण देण्याची व्यवस्था केली जाणार आहे. गरजेनुसार कृषी विज्ञान केंद्र, कृषी विद्यापीठ किंवा कृषी संशोधन केंद्रांच्या माध्यमातून क्षेत्रभेटी व प्रशिक्षण उपक्रमही आयोजित केले जाऊ शकतात.

कृषी विभागाकडून शेतकरी मित्रांना ओळखपत्र देण्यात येणार असून कार्यकाळ पूर्ण झाल्यानंतर ते संबंधित कार्यालयात जमा करावे लागेल.

ही कायमस्वरूपी सरकारी नोकरी आहे का?

नाही. शेतकरी मित्रांची भूमिका ही कृषी विभागाच्या आत्मा योजनेअंतर्गत असलेली सहाय्यकारी जबाबदारी आहे. त्यामुळे याला नियमित किंवा कायमस्वरूपी सरकारी नोकरी समजू नये. शेतकरी मित्र म्हणून काम केल्याने कृषी विभागात कायमस्वरूपी नियुक्तीचा हक्क निर्माण होत नाही.

शेतकऱ्यांसाठी काय फायदा?

गावातच शेतकरी मित्र उपलब्ध झाल्यामुळे कृषी योजना, आधुनिक शेती तंत्रज्ञान, नैसर्गिक शेती, प्रशिक्षण आणि विविध कृषी उपक्रमांची माहिती शेतकऱ्यांपर्यंत अधिक वेगाने पोहोचण्यास मदत होऊ शकते.

शेतकरी आणि कृषी विभाग यांच्यातील स्थानिक पातळीवरील संवाद अधिक मजबूत करण्यासाठी ही भूमिका उपयुक्त ठरण्याची अपेक्षा आहे.

टीप: शेतकरी मित्रांच्या निवडीची स्थानिक प्रक्रिया, अर्जाची पद्धत, अंतिम तारीख आणि जिल्हानिहाय लक्ष्य यासाठी संबंधित कृषी विभाग/आत्मा कार्यालयाच्या अधिकृत सूचनाच अंतिम मानाव्यात. महाराष्ट्र कृषी विभागाचे अधिकृत संकेतस्थळ उपलब्ध आहे.

हे ही वाचा:सातबारा उताऱ्यावरील फेरफारचे काम होणार आता झटपट;महसुली आदेश प्रक्रियेत झाला ‘हा’ मोठा बदल