उमेद महिला बचत गट केंद्र सरकारने ग्रामीण भागातील गरिबी दूर करण्यासाठी सण 2011 मध्ये राष्ट्रीय ग्रामीण जीवनोन्नती अभियानाची सुरुवात केली. या महत्वाकांक्षी उपक्रमाची अंमलबजावणी महाराष्ट्र राज्यातही आहे. हि योजना ग्रामीण विकास विभागाच्या मार्गदर्शनाखाली हे अभियान राबविले जाते. या अभियानाला उमेद नाव मिळाले.
आज हे अभियान संपूर्ण महाराष्ट्रात कार्यरत आहे. कुटुंबाचा आधार असलेल्या महिलांना आर्थिकदृष्ट्या सक्षम बनवण्यासाठी शासनाने हि योजना राबवली. महिलांना स्वयं-रोजगारासाठी कर्ज उपलब्ध करून देत त्यांना लखपती बनवण्यास मदत करते.
उद्दिष्ट्ये
- गरीब व जोखमीग्रस्त कुटुंबांना ओळखून त्यांना विविध विकास योजनांशी जोडले जाते, जेणेकरून ते मुख्य प्रवाहात सहभागी होऊ शकतील.
- लोकसहभागाच्या तत्त्वावर स्वयं-सहायता गट व संघटनांची उभारणी करून त्यांच्या व्यवस्थापन व निर्णयक्षमतेत वाढ केली जाते.
- बँकिंग, कर्ज, विमा आणि शासकीय योजनांचे लाभ थेट लाभार्थ्यांपर्यंत पोहोचवले जातात.
- आरोग्य, शिक्षण व सामाजिक हक्कांद्वारे कुटुंबांसाठी सामाजिक सुरक्षिततेची व्यवस्था मजबूत केली जाते.
- शेती व पूरक व्यवसायांसह शाश्वत उपजीविकेच्या संधी निर्माण करून उत्पन्नवाढ साधली जाते.
- कौशल्य विकास, प्रशिक्षण आणि स्वयंरोजगारामुळे महिलांचे आर्थिक स्वावलंबन वाढते.
- महिलांचा आत्मविश्वास, नेतृत्वगुण आणि गावाच्या विकासातील सहभाग वाढवला जातो.
- एकूणच, या उपक्रमांमुळे गरीब कुटुंबांच्या जीवनमानात दीर्घकालीन सुधारणा घडते.
घटक
- उपजीविका (शेती / बिगरशेती)
- शेती
- बिगरशेती
- आर्थिक समावेशन
- संस्था बांधणी व सामाजिक समावेशन
- क्षमता बांधणी
- कृषीसंलग्न
- कौशल्य (ग्रामीण स्वयंरोजगार प्रशिक्षण)
निष्कर्ष
ग्रामीण जीवनज्योती अभियान ग्रामीण समुदायाच्या सर्वांगीण विकासासाठी एक प्रभावी उपक्रम आहे. या माध्यमातून गरीब व जोखमीग्रस्त कुटुंबांचा समावेश, आर्थिक स्वावलंबन, सामाजिक सुरक्षा, कौशल्य विकास आणि शाश्वत उपजीविकेची संधी उपलब्ध करून दिली जाते. महिलांचा आत्मविश्वास, नेतृत्वक्षमता व गावातील सहभाग वाढतो, ज्यामुळे ग्रामीण जीवनमानात दीर्घकालीन सुधारणा घडवून आणता येते.
तुम्हाला ही माहिती कशी वाटली ते नक्की सांगा.
ही माहिती तुमच्यासाठी उपयुक्त ठरली का, तुमचे मत आम्हाला कळवा.
तुमच्या प्रतिक्रिया आम्हाला पुढील माहिती अधिक चांगली देण्यासाठी मदत करतील.
हे ही वाचा : रब्बी पीक विमा योजना 2025–26: अंतिम तारिख व ऑनलाइन अर्ज प्रक्रिया