भोपळ्याच्या बिया : आजकाल आरोग्यदायी जीवनशैली राखण्यासाठी लोक नैसर्गिक आणि पोषक पदार्थांकडे वळत आहेत. अशा वेळी आपल्या घराजवळ सहज मिळणारा पण अनेकदा दुर्लक्षित राहणारा एक उत्तम पर्याय म्हणजे भोपळ्याच्या बिया. या छोट्या बियांमध्ये मोठं पोषण दडलं आहे.

भोपळ्याच्या बियांचे पौष्टिक मूल्य 

आरोग्यदायी फायदे

1. हृदयाचे आरोग्य सुधारते

   
   भोपळ्याच्या बियांतील मॅग्नेशियम आणि अँटिऑक्सिडंट्स हृदयातील रक्तप्रवाह सुरळीत ठेवतात आणि कोलेस्टेरॉल नियंत्रित ठेवतात.

2. रोगप्रतिकारशक्ती वाढवतात

   
   झिंक आणि व्हिटॅमिन ईच्या उपस्थितीमुळे या बिया शरीराच्या नैसर्गिक संरक्षण प्रणालीला बळकटी देतात.

3. झोप आणि मेंदूच्या कार्यासाठी उपयुक्त

   
   ट्रिप्टोफॅन या अमिनो अॅसिडमुळे झोप सुधारते आणि मेंदूला आवश्यक पोषण मिळते.

4. हाडांच्या आरोग्यासाठी फायदेशीर

   
   कॅल्शियम आणि फॉस्फरसच्या उपस्थितीमुळे हाडे मजबूत राहतात आणि सांध्यांतील वेदना कमी होतात.

5. त्वचा आणि केसांचे आरोग्य सुधारते

   
   भोपळ्याच्या बियांतील हेल्दी फॅट्स आणि अँटिऑक्सिडंट्स त्वचेची चमक टिकवतात तसेच केस गळती कमी करतात.

भोपळ्याच्या बिया खाण्याचे प्रकार

भोपळ्याच्या बिया अत्यंत पौष्टिक असल्या तरी त्या योग्य पद्धतीने आणि योग्य प्रमाणात खाल्ल्यासच त्यांचा शरीरावर पूर्ण फायदा होतो. खाली त्यांच्या काही उपयोगी आणि चविष्ट पद्धती दिल्या आहेत.

सकाळी रिकाम्या पोटी भाजलेल्या बिया खाणे

• सकाळी उठल्यावर एक ते दोन चमचे थोड्या हलक्या भाजलेल्या भोपळ्याच्या बिया खाणे फायदेशीर ठरते.
• हे पचनसंस्थेला चालना देते आणि दिवसभरासाठी उर्जा पुरवते.
• अशा प्रकारे खाल्ल्यास शरीराला झिंक, मॅग्नेशियम आणि हेल्दी फॅट्स थेट शोषले जातात.
• पाणी प्यायच्या 10–15 मिनिटांपूर्वी या बिया खाल्ल्यास अधिक चांगला परिणाम दिसतो.

सॅलड, दही किंवा स्मूदीमध्ये मिसळून खाणे

• भोपळ्याच्या बिया कोणत्याही फळांच्या किंवा भाज्यांच्या सॅलडमध्ये सहज मिसळता येतात.
• त्या सॅलडला हलकी कुरकुरीत टेक्स्चर आणि पोषण दोन्ही देतात.
• तुम्ही फ्रूट स्मूदी, योगर्ट बाउल किंवा लस्सीमध्ये सुद्धा या बिया घालू शकता.
• यामुळे स्मूदीची चव वाढते आणि पोट जास्त वेळ भरलेले राहते.

स्नॅक म्हणून हलकं भाजून खाणे

• हलकं भाजलेल्या भोपळ्याच्या बिया म्हणजे एक उत्तम नैसर्गिक स्नॅक आहे.
• कढईत थोड्या आचेवर कोरड्या भाजून घ्या, आणि नंतर चिमूटभर मीठ किंवा काळं मीठ घाला.
• हवाबंद डब्यात साठवून ठेवा आणि दररोज थोड्या प्रमाणात खा.
• हे चिप्स किंवा पॅकेट स्नॅक्सच्या तुलनेत अनेक पटीने आरोग्यदायी असते.

ओट्स, सूप किंवा डिशच्या टॉपिंगमध्ये वापरणे

• गरम ओट्स, सूप किंवा सॅंडविचवर भोपळ्याच्या बिया टॉपिंग म्हणून शिंपडल्यास चव आणि पौष्टिकता दोन्ही वाढतात.
• तुम्ही बेकिंग करत असाल (ब्रेड, कुकीज, मफिन्स) तर त्यातही या बिया मिसळू शकता.
• त्यामुळे पदार्थ अधिक कुरकुरीत, स्वादिष्ट आणि प्रथिनयुक्त होतो.

भोपळ्याच्या बियांचे पावडर बनवून वापरणे

• या बिया थोड्या भाजून मिक्सरमध्ये बारीक करून पावडर तयार करता येते.
• ही पावडर चपातीच्या पिठात, सूप, सॉस किंवा दह्यात घालता येते.
• विशेषतः मुलांच्या आहारात हे मिसळल्यास त्यांना झिंक, प्रथिने आणि ओमेगा-३ फॅट्स सहज मिळतात.

भोपळ्याच्या बियांचे तेल (Pumpkin Seed Oil)

• बाजारात उपलब्ध भोपळ्याच्या बियांच्या तेलाचा उपयोग तुम्ही सॅलड ड्रेसिंग किंवा कच्चा वापर म्हणून करू शकता.
• हे तेल त्वचेच्या आरोग्यासाठी आणि हृदयासाठी अत्यंत फायदेशीर असते.

दररोज किती प्रमाणात खाव्यात?

• प्रौढ व्यक्तीसाठी दररोज १ ते २ टेबलस्पून (सुमारे २०–३० ग्रॅम) भोपळ्याच्या बिया पुरेशा असतात.
• मुलांसाठी अर्धे प्रमाण (१ टेबलस्पून) पुरेसे आहे.
• नेहमी कोरड्या, हवाबंद डब्यात साठवून थंड व कोरड्या जागी ठेवा.

भोपळ्याच्या बिया म्हणजे निसर्गाने दिलेलं एक संपूर्ण आरोग्यदायी सुपरफूड आहे. वजन नियंत्रण, हृदयाचं आरोग्य, त्वचेची काळजी, चांगली झोप आणि रोगप्रतिकारशक्ती वाढवण्यासाठी या छोट्या बियांचे योगदान मोठे आहे.
दैनंदिन आहारात या बिया समाविष्ट केल्यास शरीर अधिक निरोगी, ताजेतवाने आणि ऊर्जावान राहते.

तुम्ही हेही वाचा:Flax Seeds: जवसाच्या बियांचे आरोग्यदायी फायदे